W debacie o bezpieczeństwie miejskim najważniejsze jest to, by nie mylić liczby bezwzględnej z natężeniem przestępczości. Duże miasta niemal zawsze notują więcej zdarzeń w liczbach absolutnych, ale dopiero przeliczenie na 1000 mieszkańców pokazuje rzeczywiste obciążenie dla lokalnej społeczności.
Właśnie dlatego w rankingach opartych na danych GUS pojawiają się często miasta, które nie są największe w kraju, ale mają wyjątkowo wysoki wskaźnik przestępstw w przeliczeniu na liczbę mieszkańców. Taki sposób analizy lepiej pokazuje skalę problemu i pozwala uczciwiej porównywać poszczególne ośrodki.
Miasta z najwyższym wskaźnikiem przestępczości
W jednym z najczęściej cytowanych zestawień opartych na danych GUS za 2024 rok na pierwszym miejscu znalazły się Mysłowice z wynikiem 359,3 przestępstwa na 1000 mieszkańców. To wynik wyraźnie odstający od pozostałych miast i pokazuje, jak mocno lokalna struktura przestępczości może wpływać na finalny ranking.
Na drugim miejscu znalazły się Katowice z wynikiem 69,0 przestępstw na 1000 mieszkańców, a podium zamknął Nowy Sącz z wynikiem 67,8. Już sama ta trójka pokazuje, że w analizie bezpieczeństwa trzeba patrzeć na skalę lokalną, a nie wyłącznie na ogólną wielkość miasta.
Dziesięć miast, które najczęściej pojawiają się w niechlubnych zestawieniach
- Mysłowice – 359,3 przestępstwa na 1000 mieszkańców.
- Wąbrzeźno – 94,0.
- Grajewo – 87,6.
- Katowice – 69,0.
- Nowy Sącz – 67,8.
- Gołdap – 53,7.
- Włocławek – 51,8.
- Sopot – 49,2.
- Jelenia Góra – 47,6.
- Dąbrowa Górnicza – 47,0.
Dlaczego Mysłowice są na czele?
Wynik Mysłowic jest szczególny, ponieważ ogromna część zarejestrowanych tam przestępstw to przestępstwa gospodarcze. W przywoływanych danych wskazano, że z 359,3 przestępstwa na 1000 mieszkańców aż 342,9 przypadało właśnie na kategorię gospodarczą. Oznacza to, że sama liczba zdarzeń nie musi przekładać się wprost na codzienne poczucie zagrożenia na ulicy, ale pokazuje bardzo wysoki poziom wykrytych naruszeń w rejestrach.
To ważna różnica, bo ranking „najbardziej niebezpieczne miasta w Polsce” powinien być czytany z rozróżnieniem na rodzaj przestępstw. Inaczej ocenia się miasto z wysoką liczbą oszustw i nadużyć gospodarczych, a inaczej miejsce z dużym udziałem rozbojów, kradzieży czy przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu.
Katowice i ich pozycja
Katowice regularnie pojawiają się wysoko w rankingach przestępczości w przeliczeniu na mieszkańców. W cytowanych danych miasto osiągnęło 69,0 przestępstwa na 1000 mieszkańców, a w zestawieniach dotyczących przestępstw przeciwko mieniu także znajdowało się bardzo wysoko, z wynikiem 33,3 na 1000 mieszkańców.
To pokazuje, że w Katowicach problem nie ogranicza się do jednego typu zdarzeń. Miasto jest dużym centrum aglomeracyjnym, z intensywnym ruchem, rozwiniętą infrastrukturą i dużą liczbą osób przemieszczających się codziennie między dzielnicami, co naturalnie zwiększa ryzyko incydentów.
Nowy Sącz i miasta średniej wielkości
Nowy Sącz z wynikiem 67,8 przestępstwa na 1000 mieszkańców pokazuje, że wysokie wskaźniki nie dotyczą wyłącznie największych metropolii. W miastach średniej wielkości nawet umiarkowana liczba zdarzeń może po przeliczeniu na liczbę mieszkańców dawać bardzo wysoki wskaźnik.
To właśnie dlatego lokalne rankingi bywają zaskakujące dla mieszkańców. Miasto, które nie kojarzy się powszechnie z dużą przestępczością, może znaleźć się wysoko, jeśli jego struktura demograficzna, gospodarcza i administracyjna generuje relatywnie dużo zgłoszeń i rejestrowanych przypadków.
Szczecin, Katowice i Gorzów w rankingu wojewódzkim
W innym zestawieniu, przygotowanym na podstawie danych GUS za pierwsze dziewięć miesięcy 2025 roku, najwyższy wskaźnik przestępczości wśród miast wojewódzkich miał Szczecin – 78,3 przestępstwa na 1000 mieszkańców. Za nim znalazły się Katowice oraz Gorzów Wielkopolski, a najniżej w tym zestawieniu wypadł Rzeszów z wynikiem 9,2.
Ten przykład dobrze pokazuje, że różne rankingi mogą dotyczyć różnych okresów i innych metod liczenia, ale nadal opierają się na twardych danych. Z tego powodu warto zawsze sprawdzać, czy mówimy o całym kraju, miastach wojewódzkich, czy o konkretnym rodzaju przestępstw.
Najczęstsze typy zagrożeń
W miejskich zestawieniach wysoką pozycję mogą napędzać różne kategorie czynów. W przywoływanych danych o miastach wojewódzkich widać było osobne wskazania dla przestępstw przeciwko mieniu, gdzie wysokie wskaźniki odnotowano m.in. we Włocławku – 37,6, w Katowicach – 33,3 i w Legnicy – 27,9 przestępstw na 1000 mieszkańców.
To ważne, bo mieszkańców najbardziej interesuje zwykle codzienna, praktyczna strona bezpieczeństwa: kradzieże, włamania, oszustwa, dewastacje, agresja w przestrzeni publicznej i zdarzenia wokół węzłów komunikacyjnych. Z perspektywy życia codziennego właśnie te kategorie tworzą realny obraz zagrożenia.
Co wynika z tych danych?
Najbardziej niebezpieczne miasta w Polsce nie tworzą jednej, stałej listy, bo wszystko zależy od roku, metodologii i rodzaju przestępstw. Mimo to dane pokazują wyraźnie, że na czoło wysuwają się Mysłowice, Katowice, Nowy Sącz, Szczecin, Gorzów Wielkopolski oraz kilka innych miast, które przy przeliczeniu na mieszkańców wypadają bardzo słabo.
W praktyce oznacza to, że bezpieczeństwo miejskie trzeba analizować szerzej niż tylko przez pryzmat jednego nagłówka. Liczy się zarówno skala przestępczości, jak i jej struktura, a także to, czy dominują oszustwa gospodarcze, kradzieże, czy zdarzenia o charakterze agresywnym.
Mapa ryzyka w polskich miastach
Jeżeli spojrzymy na dostępne statystyki bez uproszczeń, zobaczymy wyraźny podział: część miast wypada źle głównie przez wysoki odsetek przestępstw gospodarczych, inne przez przestępstwa przeciwko mieniu, a jeszcze inne przez ogólnie wysoki wskaźnik zdarzeń w przeliczeniu na mieszkańców. Taki obraz jest dużo bardziej użyteczny niż prosta lista „najgorszych” lokalizacji.
Dlatego przy planowaniu przeprowadzki, inwestycji czy wyboru miejsca prowadzenia działalności warto analizować nie tylko nazwę miasta, ale też dzielnicę, rodzaj zagrożeń i aktualny trend zmian. Właśnie w tym tkwi prawdziwa wartość danych o przestępczości.
Najmocniej zapamiętywany wniosek
Mysłowice, Katowice i Nowy Sącz należą do miast, które w zestawieniach opartych na danych GUS najczęściej pojawiają się w czołówce najmniej korzystnych wyników, a Szczecin w rankingu miast wojewódzkich osiągnął najwyższy wskaźnik za pierwsze miesiące 2025 roku.
To właśnie liczby, a nie ogólne wrażenia, najlepiej pokazują skalę zjawiska. Właśnie dlatego artykuł o bezpieczeństwie powinien wskazywać konkretne miasta, konkretne wskaźniki i konkretne kategorie przestępstw – dokładnie tak, jak w powyższym zestawieniu.