Najbliższe wybory do Sejmu powinny odbyć się jesienią 2027 roku, o ile obecna kadencja parlamentu nie zostanie skrócona. Dokładna data nie została jeszcze oficjalnie zarządzona, jednak z przepisów wynika, że głosowanie przypadnie najpewniej na jedną z niedziel między 17 października a 7 listopada 2027 roku.
Kiedy będą następne wybory do Sejmu?
W Polsce wybory do Sejmu odbywają się zasadniczo co cztery lata. Obecna, X kadencja Sejmu rozpoczęła się 13 listopada 2023 roku, czyli w dniu pierwszego posiedzenia nowo wybranego parlamentu. To właśnie data pierwszego posiedzenia, a nie dzień poprzednich wyborów, wyznacza początek kadencji.
Kadencja Sejmu trwa cztery lata, dlatego przy założeniu, że nie dojdzie do wyborów przedterminowych, zakończy się przed pierwszym posiedzeniem Sejmu kolejnej kadencji w listopadzie 2027 roku. Oznacza to, że kolejnych posłów wybierzemy w 2027 roku, a najbardziej prawdopodobnym okresem głosowania będzie druga połowa października albo pierwsza niedziela listopada.
Na dziś nie ogłoszono jeszcze wiążącej daty wyborów do Sejmu w 2027 roku. Ostateczny termin poznamy dopiero po wydaniu przez Prezydenta RP postanowienia o zarządzeniu wyborów.
Dlaczego wybory do Sejmu przypadają na jesień 2027 roku?
Termin wyborów wynika bezpośrednio z długości kadencji Sejmu. W polskim systemie parlament działa w rytmie czteroletnich kadencji, przy czym liczymy je od dnia, w którym Sejm zbiera się na pierwszym posiedzeniu. Obecny Sejm rozpoczął pracę 13 listopada 2023 roku. Gdy kadencja dobiega końca w zwykłym trybie, wybory muszą zostać wyznaczone odpowiednio wcześniej.
Kodeks wyborczy stanowi, że Prezydent RP zarządza wybory do Sejmu nie później niż 90 dni przed upływem czterech lat od rozpoczęcia kadencji. Dzień głosowania musi być dniem wolnym od pracy i przypadać w ciągu 30 dni przed końcem czteroletniego okresu kadencji.
W praktyce oznacza to, że wybory do Sejmu w 2027 roku mogą przypaść na wolny od pracy dzień w końcowym okresie poprzedzającym listopadowe zakończenie kadencji. Ponieważ wybory parlamentarne tradycyjnie organizuje się w niedzielę, najbardziej realne daty to niedziele 17, 24 i 31 października albo 7 listopada 2027 roku. Nie są to jednak jeszcze daty urzędowe, lecz wynikające z kalendarza możliwości przewidzianych przez przepisy.
Kto ogłasza datę wyborów do Sejmu?
Datę wyborów do Sejmu zarządza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w drodze postanowienia. Decyzja nie ma charakteru dowolnego, ponieważ Prezydent działa w granicach terminów określonych przez Konstytucję i Kodeks wyborczy. Przed wydaniem postanowienia zasięga opinii Państwowej Komisji Wyborczej.
W postanowieniu określona zostaje nie tylko sama data głosowania. Dokument uruchamia również cały formalny proces wyborczy, w tym kalendarz wyborczy. To właśnie kalendarz wskazuje terminy zgłaszania komitetów wyborczych, rejestracji kandydatów, tworzenia list, zgłaszania kandydatów do obwodowych komisji wyborczych, składania wniosków dotyczących głosowania poza miejscem stałego zamieszkania oraz prowadzenia kampanii wyborczej. Postanowienie Prezydenta jest publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej i ogłaszane w Dzienniku Ustaw.
Po ogłoszeniu terminu wyborów Państwowa Komisja Wyborcza oraz Krajowe Biuro Wyborcze publikują komunikaty dla wyborców. To tam należy sprawdzać aktualne informacje o komisjach, obwodach głosowania, możliwościach oddania głosu poza miejscem zameldowania, procedurach dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasadach głosowania za granicą.
Czy wybory do Sejmu mogą odbyć się wcześniej?
Tak. Wybory do Sejmu mogą zostać przeprowadzone przed terminem wynikającym z końca zwykłej kadencji. Mówimy wtedy o wyborach przedterminowych. Nie wystarczy jednak sama debata polityczna, trudna sytuacja rządu czy zmiana układu sił w parlamencie. Skrócenie kadencji Sejmu wymaga zastosowania jednej z procedur przewidzianych w Konstytucji.
Sejm może podjąć uchwałę o skróceniu własnej kadencji większością co najmniej dwóch trzecich ustawowej liczby posłów, czyli co najmniej 307 głosami. W określonych konstytucyjnie sytuacjach Sejm może również zostać rozwiązany przez Prezydenta RP, między innymi w związku z niepowodzeniem procedur tworzenia Rady Ministrów albo z nieuchwaleniem ustawy budżetowej w wymaganym terminie.
Jeżeli kadencja zostanie skrócona, wybory odbywają się szybciej niż w zwykłym cyklu. W takim przypadku nie należy kierować się przewidywanym jesiennym terminem 2027 roku, lecz datą wskazaną w postanowieniu Prezydenta RP. Skrócenie kadencji Sejmu pociąga jednocześnie za sobą skrócenie kadencji Senatu, dlatego wybory do obu izb parlamentu przeprowadza się razem.
Wybory do Sejmu i Senatu odbywają się tego samego dnia
Wybory parlamentarne obejmują jednocześnie wybory do Sejmu oraz wybory do Senatu. Wyborca otrzymuje odrębne karty do głosowania, ponieważ zasady wyboru posłów i senatorów są inne.
Do Sejmu wybieramy 460 posłów. Głosowanie odbywa się w wielomandatowych okręgach wyborczych, a mandaty dzielone są między komitety, które osiągnęły wymagany wynik wyborczy. W przypadku list partii politycznych obowiązuje co do zasady próg 5 procent głosów w skali kraju, a dla koalicji wyborczych próg 8 procent. Inne reguły dotyczą komitetów mniejszości narodowych.
Do Senatu wybieramy 100 senatorów. Każdy okręg senatorski wybiera jednego przedstawiciela, a mandat zdobywa kandydat, który otrzyma najwięcej ważnie oddanych głosów. Nie ma tu podziału mandatów według proporcji poparcia dla list partyjnych. W praktyce oznacza to, że na karcie do Senatu wskazujemy jednego konkretnego kandydata.
Oddając głos w wyborach parlamentarnych, współdecydujemy zarówno o składzie 460-osobowego Sejmu, jak i 100-osobowego Senatu.
Jak głosujemy w wyborach do Sejmu?
W wyborach do Sejmu głosujemy na jednego kandydata umieszczonego na jednej z list wyborczych w naszym okręgu. Na karcie do głosowania przy nazwiskach znajdują się kratki. Ważny głos oddajemy, stawiając znak „X” w kratce przy nazwisku wybranego kandydata.
Głos oddany na konkretne nazwisko jest równocześnie głosem na listę komitetu wyborczego, z której startuje kandydat. Ma to szczególne znaczenie w wyborach proporcjonalnych. Najpierw ustala się, które komitety uzyskały poparcie uprawniające do uczestniczenia w podziale mandatów, a następnie mandaty przypadają kandydatom z najlepszymi wynikami na danych listach.
Nie należy zaznaczać dwóch lub większej liczby nazwisk na różnych listach. Taki głos co do zasady będzie nieważny. Nie wolno także pozostawić na karcie oznaczeń, które uniemożliwiają jednoznaczne ustalenie wyborczej decyzji. Jeżeli chcemy zagłosować na osobę startującą z konkretnej listy, stawiamy tylko jeden znak „X” przy jej nazwisku.
Kto ma prawo głosować w wyborach do Sejmu?
Czynne prawo wyborcze do Sejmu przysługuje obywatelom polskim, którzy najpóźniej w dniu głosowania ukończą 18 lat. Wyborca musi mieć pełnię praw publicznych i nie może być pozbawiony praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem sądu albo Trybunału Stanu.
Prawo do głosowania przysługuje osobie, która spełnia wymogi ustawowe, niezależnie od tego, czy mieszka na stałe w Polsce, przebywa czasowo w innym mieście, wyjechała za granicę czy znajduje się w miejscu wymagającym wpisania do właściwego spisu wyborców. W każdej z tych sytuacji warto odpowiednio wcześnie sprawdzić procedurę przewidzianą na dane wybory, ponieważ część formalności ma konkretne terminy wskazane w kalendarzu wyborczym.
W wyborach do Sejmu nie głosują osoby, które nie mają polskiego obywatelstwa, nawet jeśli mieszkają w Polsce od wielu lat. Inaczej niż w wyborach samorządowych lub europejskich, obywatel innego państwa Unii Europejskiej nie może oddać głosu w polskich wyborach do Sejmu.
Czy trzeba być zameldowanym, aby zagłosować?
Sam meldunek nie powinien być traktowany jako jedyny warunek udziału w wyborach. Kluczowe znaczenie ma ujęcie wyborcy w Centralnym Rejestrze Wyborców oraz możliwość głosowania w odpowiednim obwodzie. Przed wyborami warto sprawdzić swoje dane i miejsce głosowania, zwłaszcza gdy niedawno zmieniliśmy adres, przeprowadziliśmy się do innej gminy albo planujemy pobyt poza miejscem stałego zamieszkania.
Osoby, które w dniu wyborów będą przebywać w innej miejscowości, mogą skorzystać z rozwiązań przewidzianych dla głosowania poza miejscem stałego pobytu. Szczegółowa procedura, forma złożenia wniosku i końcowy termin zależą od aktualnego kalendarza wyborczego. Nie warto odkładać tych czynności na ostatnie dni przed głosowaniem, ponieważ po upływie terminów urząd nie będzie mógł skutecznie zmienić miejsca ujęcia w spisie wyborców.
Jeżeli planujemy podróż służbową, pobyt u rodziny, wyjazd wakacyjny albo pobyt w szpitalu, należy sprawdzić dostępne rozwiązanie wystarczająco wcześnie. Dzięki temu unikniemy sytuacji, w której w dniu wyborów mamy prawo głosu, ale nie możemy go praktycznie oddać w wybranym miejscu.
Głosowanie za granicą w wyborach do Sejmu
Polacy mieszkający lub czasowo przebywający poza granicami kraju również mogą uczestniczyć w wyborach do Sejmu. Aby oddać głos za granicą, należy zgłosić zamiar głosowania w obwodzie utworzonym przez właściwego konsula. W zależności od aktualnie obowiązujących przepisów i ogłoszonego kalendarza wyborczego zgłoszenie może być możliwe elektronicznie albo w innej wskazanej formie.
Przed dokonaniem zgłoszenia powinniśmy upewnić się, który obwód zagraniczny będzie najdogodniejszy, czy dana placówka obsługuje wyborców w wybranym kraju oraz do kiedy można dopełnić formalności. Duże znaczenie ma także aktualny dokument potwierdzający tożsamość, najczęściej ważny polski paszport albo dowód osobisty, zależnie od miejsca i procedury.
Głosowanie za granicą odbywa się w obwodach utworzonych przez polskie placówki konsularne. Liczba takich obwodów i ich lokalizacje są ustalane przed konkretnymi wyborami, dlatego nie należy opierać się wyłącznie na informacjach z poprzednich lat. Każdorazowo sprawdzamy aktualny wykaz i komunikaty wyborcze.
Głosowanie przez pełnomocnika i korespondencyjnie
Prawo wyborcze powinno być dostępne również dla osób, które z powodu wieku, stanu zdrowia lub niepełnosprawności napotykają trudności w dotarciu do lokalu wyborczego. Przepisy przewidują instrumenty mające ułatwić udział w głosowaniu, w tym możliwość głosowania korespondencyjnego dla uprawnionych osób oraz głosowania przez pełnomocnika w przypadkach wskazanych w przepisach.
Każda z tych form wymaga wcześniejszego zgłoszenia lub złożenia odpowiedniego wniosku. Procedury są ograniczone terminami, dlatego powinniśmy śledzić oficjalne komunikaty od chwili zarządzenia wyborów. W przypadku głosowania przez pełnomocnika konieczne jest ustanowienie pełnomocnictwa zgodnie z wymogami prawa, a osoba wybrana na pełnomocnika musi spełniać ustawowe warunki.
W lokalu wyborczym osoba z niepełnosprawnością może korzystać z przewidzianych udogodnień. Lokale są oznaczane pod kątem dostosowania, a wyborca może również uzyskać informację o właściwym obwodzie i jego dostępności. W razie potrzeby należy korzystać wyłącznie z aktualnych danych przekazanych przez urząd gminy, PKW albo Krajowe Biuro Wyborcze.
Godziny głosowania w wyborach parlamentarnych
Wybory do Sejmu i Senatu odbywają się w jednym dniu, a lokale wyborcze są zwykle otwarte od godziny 7.00 do godziny 21.00. Godziny te mogą zostać wyjątkowo zmienione wyłącznie w sytuacjach przewidzianych prawem, na przykład gdy głosowanie nie może rozpocząć się lub zakończyć w standardowym czasie.
Do lokalu wyborczego powinniśmy zabrać dokument pozwalający potwierdzić tożsamość. Po sprawdzeniu danych przez komisję otrzymujemy karty do głosowania. Przed ich wypełnieniem warto upewnić się, że otrzymaliśmy komplet kart właściwych dla danych wyborów, a następnie oddać głos w sposób niebudzący wątpliwości.
Nie musimy informować członków komisji, na kogo zamierzamy zagłosować. Głosowanie jest tajne, dlatego kartę wypełniamy w miejscu zapewniającym prywatność. Po zaznaczeniu wybranego kandydata lub kandydatów wrzucamy karty do urny wyborczej.
Cisza wyborcza przed wyborami do Sejmu
Bezpośrednio przed dniem głosowania obowiązuje cisza wyborcza. Rozpoczyna się ona na 24 godziny przed dniem wyborów i trwa do zakończenia głosowania. W tym czasie nie wolno prowadzić agitacji wyborczej, organizować zgromadzeń wyborczych, rozpowszechniać materiałów zachęcających do głosowania na konkretny komitet lub kandydata ani publikować sondaży wyborczych.
Cisza wyborcza dotyczy również internetu. Nie oznacza to, że wcześniej opublikowane materiały automatycznie znikają z sieci, jednak w czasie jej trwania nie należy rozpowszechniać nowych treści agitacyjnych ani płatnie promować przekazów wyborczych. Zakazane jest także publikowanie wyników sondaży i prognoz wyborczych przed zakończeniem głosowania.
Warto pamiętać, że informowanie obywateli o organizacji wyborów, godzinach pracy lokali, zasadach głosowania czy konieczności zabrania dokumentu tożsamości nie jest tym samym co agitacja. Kluczowe jest to, czy przekaz zachęca do oddania głosu na określonego kandydata, listę lub komitet.
Kiedy poznamy wyniki wyborów do Sejmu?
Po zakończeniu głosowania obwodowe komisje wyborcze rozpoczynają ustalanie wyników w poszczególnych lokalach. Następnie dane trafiają do komisji wyższego szczebla, a Państwowa Komisja Wyborcza publikuje wyniki cząstkowe oraz wyniki oficjalne.
Pierwsze informacje pojawiają się zwykle jeszcze w wieczór wyborczy, jednak nie są one pełnym i wiążącym wynikiem głosowania. Ostateczne rozstrzygnięcie wymaga zliczenia głosów ze wszystkich obwodów, sprawdzenia protokołów oraz oficjalnego ustalenia wyników przez właściwe organy wyborcze.
Po ogłoszeniu wyników ustala się podział mandatów pomiędzy komitety wyborcze oraz nazwiska osób wybranych na posłów. W przypadku wyborów do Sejmu znaczenie ma nie tylko ogólnokrajowe poparcie dla list, ale również wyniki osiągnięte przez kandydatów w poszczególnych okręgach.
Co dzieje się po wyborach do Sejmu?
Po wyborach Prezydent RP zwołuje pierwsze posiedzenie Sejmu nowej kadencji. To ważny moment, ponieważ wraz z rozpoczęciem obrad nowego Sejmu kończy się kadencja poprzedniej izby. Nowo wybrani posłowie składają ślubowanie, a następnie Sejm wybiera Marszałka Sejmu oraz wicemarszałków.
Kolejnym etapem jest procedura powołania Rady Ministrów. Konstytucja przewiduje określoną kolejność działań, w której Prezydent desygnuje Prezesa Rady Ministrów, a Sejm udziela rządowi wotum zaufania. Wynik wyborów ma więc bezpośredni wpływ na to, jaki układ większościowy może powstać w Sejmie i czy możliwe będzie utworzenie stabilnego rządu.
Nowa kadencja nie oznacza wyłącznie wymiany części posłów. Rozpoczyna się nowy okres prac legislacyjnych, kontroli działalności rządu, uchwalania ustaw, debat nad budżetem państwa oraz podejmowania decyzji dotyczących najważniejszych spraw publicznych.
Jesień 2027 roku będzie czasem wyborczej decyzji
Najbliższe wybory do Sejmu powinny zostać przeprowadzone jesienią 2027 roku, jeżeli nie dojdzie wcześniej do skrócenia kadencji parlamentu. Dokładną datę wskaże Prezydent RP, a wraz z nią zostanie opublikowany kalendarz wyborczy zawierający wszystkie obowiązujące terminy.
Najważniejsze jest, aby przed dniem głosowania sprawdzić swoje miejsce głosowania, aktualne zasady oraz termin wymaganych formalności. Udział w wyborach do Sejmu jest bezpośrednim sposobem wpływania na skład parlamentu i kierunek spraw publicznych na kolejne lata.